قرص های ضدبارداری موجود در ایران (نکات مهم درباره قرص های ضد حاملگی)

قرص های ضدبارداری خوراکی در انواع مختلفی وجود دارند که عبارتند از: قرصهای اچ دی HD ، قرصهای ال دی LD ، قرصهای چند مرحله ای و قرص های فقط دارای پروژسترون .

آشنایی با قرص های ضدحاملگی و عوارض آن ها

داروهای ضد بارداری خوراکی داروهایی هستند که از حاملگی جلوگیری می کنند. آنها یک روش کنترل بارداری هستند. داروهای کنترل بارداری خوراکی داروهای هورمونی هستند که ممکن است ترکیبی از هورمون های استروژن و پروژستین یا پروژسترون را داشته باشند.

ترکیبی از استروژن و پروژستین با مهار هورمون های لووتینیزه (LH) و هورمون تحریک کننده فولیکول (FSH) از بارداری جلوگیری می کند. LH و FSH نقش مهمی در رشد تخمک و آماده شدن پوشش رحم برای لانه گزینی جنین دارند. پروژستین همچنین باعث ایجاد مخاطی رحمی می شود که نفوذ اسپرم به تخمک را دشوار می کند. در برخی از زنان پروژستین مانع از تخمک گذاری می شود.

انواع مختلف قرص های کنترل بارداری که حاوی استروژن و پروژستین هستند و به عنوان “تک فازی”، “دو فازی” یا “سه فازی” نامیده می شوند وجود دارد:

قرص ضد بارداری تک فازی

قرص های ضد بارداری تک فازی مقدار استروژن و پروژسترون مساوی را به صورت روزانه تامین می کنند.

قرص های ضد بارداری دو فازی

هر روز به مدت 21 روز از چرخه، مقدار مساوی استروژن تامین می کنند. در نیمه اول چرخه، نسبت پروژسترون / استروژن پایین تر است، به این ترتیب پوشش رحم (اندومتریوم) در طول چرخه قاعدگی ضخیم می شود. در طول نیمه دوم چرخه، نسبت پروژسترون / استروژن بالاتر است، به طوری که تخلیه نرمال پوشش رحم رخ می دهد.

قرصهای ضد بارداری سه فازی

دارای غلظت های ثابت یا تغییر دهنده استروژن و غلظت پروژسترون در طول دوره است. هیچ شواهدی وجود ندارد که قرص های ضد بارداری خوراکی دو فازی یا سه فازی، ایمن تر از داروهای ضد بارداری خوراکی تک فازی هستند، یا برعکس.

عوارض جانبی قرص های ضد بارداری

شایعترین عوارض جانبی قرص های ضد بارداری شامل:

• تهوع
• سردرد
• حساسیت پستان
• افزایش وزن
• خونریزی نامنظم و تغییرات خلقی

این عوارض جانبی اغلب پس از چند ماه استفاده رخ میدهد. ممکن است دوره های قاعدگی ناگهانی یا خونریزی هایی رخ دهد اما اغلب موقت هستند و هیچ اثر جانبی جدی نیست. زنان با سابقه میگرن ممکن است افزایش فرکانس میگرن را متوجه شوند. از سوی دیگر، زنان که میگرن های ناشی از نوسانات در سطح هورمون خود دارند، ممکن است بهبود میگرن را با استفاده از داروهای ضد بارداری خوراکی مشاهده کنند؛ زیرا سطح هورمون ها در طول مصرف قرص های ضد بارداری یکنواخت می شود.

غالبا، پیشگیری از بارداری ممکن است به افزایش فشار خون، لخته شدن خون، حمله قلبی و سکته منجر شود. زنانی که سیگار می کشند، مخصوصا کسانی که بیش از 35 سال دارند و زنان دارای بیماری های خاص مانند سابقه لخته شدن خون یا سرطان سینه یا اندومتر، باید از مصرف قرصهای کنترل بارداری اجتناب کنند، زیرا این بیماری ها می تواند خطرات نامطلوب قرص های خوراکی کنترل بارداری را افزایش دهد.

قرص های ضد بارداری موجود در ایران و نحوه مصرف آنها

بطور کلی سه دسته قرص ضدبارداری موجود است که شامل:

1. قرص های ترکیبی (پروژستین و استروژن)
2. قرص شیردهی
3. قرص اورژانسی ( تنها مجازید در موارد اورژانس مصرف کنید مثلا سالی یکی دو بار نه بیشتر)

گروه اول قرص های ضد بارداری:

این دو قرص از نظر ترکیبات یکی هستند و تنها از نظر دوز بکار رفته متفاوت هستند، قرص اچ دی دوزش دوبرابر قرص ال دی است.

1- قرص ال دی (LD)

نحوه مصرف قرص ال دی LD : هر بسته حاوی 21 قرص است که باید اولین قرص از روز سوم تا پنجم پریودی شروع شود. در صورت اتمام یا ادامه خونریزی مصرف قرص را شروع کنید. 21 عدد را مصرف کرده و 7 روز قرص نخورید و بدون توجه به شروع خونریزی، بسته دوم را از روز هشتم شروع کنید (آیا قرص ال دی چاق کننده است؟).

2- قرص اچ دی ( HD)

نحوه مصرف قرص اچ دی HD : هر بسته حاوی 21 قرص است که باید اولین قرص از روز سوم تا پنجم پریودی شروع شود. در صورت اتمام یا ادامه خونریزی مصرف قرص را شروع کنید. 21 عدد را مصرف کرده و 7 روز قرص نخورید و بدون توجه به شروع خونریزی، بسته دوم را از روز هشتم شروع کنید.

نکات مورد توجه در مورد این قرص ها:

• بهتره بعد از شام و قبل از خواب مصرف شود.
• دو هفته اول در ماه شروع مصرف قرص ها از روش پیشگیری دیگری هم استفاده کنید
• قرص باید پیوسته مصرف بشه نه دلبخواهی یک ماه در میان
• احتمال بارداری با مصرف داروی آمپی سیلین و تتراساسکلین، اسهال و استفراغ شدید و داروی ضد سل و ضد تشنج
• این روش مناسبه افرادیه که تازه ازدواج کردند و یا قاعدگی نامنظم و درد ناک داشتند
• داشتن لکه بینی 2 تا 3 ماه طبیعی است بیشتر ار این زمان باید به پزشک مراجعه شود.
• در صورت طولانی شدن تهوع می تونید از ویتامین ب6 استفاده کنید.
• عوارضی مانند تهوع و استفراغ و سردرد، پس از دو تا سه ماه از بین خواهد رفت
• مصرف قرص ال دی و اچ دی محدودیت سنی وجود ندارد و می توان آن را تا سن ۴۵ سالگی ادامه دارد
• عدم مصرف در افراد فشار خونی، اختلالات خونی، چربی خون،سردرد میگرنی و ….

گروه دوم قرص ضد بارداری: یاز، یاسمین، روکین، کنتراسمین، دروسپیل

ترکیبات این داروها هم مشابه است و شامل دروسپیرنون و اتینیل استرادیول است.

3- قرص یاسمین

قرص یاسمین بصورت قرص 28 تایی شامل 28 قرص فعال + 7 قرص بی اثر می باشد و هم چنین بسته بندی 21 عددی نیز دارد (همه چیز درباره قرص یاسمین).

نحوه مصرف: روزی یک عدد شروع از روز اول تا 21 روز 7 قرص غیر فعال درادامه مصرف می شودکه رنگ متفاوت دارد مصرف این قرصها درپیشگیری ازبارداری کمکی نمی کند اما به جایگزینی استروژن کمک میکند.

4- یاز

بسته 21 عددی فعال آن موجود است.

نحوه مصرف قرص: از روز اول سیکل ،بسته از ابتدا شروع شده و بدون وقفه ،بسته ی دوم شروع شود . قرصهای سفید ،خنثی بوده و دارای هورمون نیستند .

5- روکین

بسته 21 عددی فعال آن موجود است.

نحوه مصرف قرص روکین : از روز اول قاعدگی ، شبی یک عدد تا 21 شب . سپس 7 روز فاصله تا شروع بسته جدید .

6- کنتراسمین

بسته 21 عددی فعال آن موجود است. نحوه مصرف مشابه قرص روکین است.

7- دروسپیل

بسته 21 عددی فعال آن موجود است. نحوه مصرف مشابه قرص روکین است.

نکات قابل توجه در مصرف این قرص ها

• مکانیسم اثر قرص ها مهار تخمک گذاری است
• قرص ها موثر در درمان آکنه، PMS ، کاهش موهای زائد هستند
• مصرف آنها در حاملگی و شیردهی در رده X قرار گرفته است
• با داروهای زیفامپین، ضد صرع ها، آنتی بیوتیک، آتروواستاتین، اسید اسکوربیک، استامینوفن تداخل دارند
• 4 هفته قبل از اقدام به جراحی مصرف دارو را قطع کنید
• تاخیر موقتی در بارداری ایجاد میشود
• در افراد دیابتی، قند خون افزایش می یابد
• دارو 4 تا 6 هفته بعد از زایمان مجاز نیست
• لکه بینی و خونریزی در مصرف دارو ایجاد میشه و بدون توجه به آن دارو را مصرف کنید

گروه سوم قرص های ضدبارداری: مارولون یا دزوسپتیو یا دایسینل

8- مارولون

دزوسپتیو با نام تجاری مارولون موجود است، بسته 21 عددی موجود است و روزی یک قرص جلوگیری از بارداری مارولون از روز 5 قاعدگی تا 21 روز بسته بعدی 7 روز بعد اتمام بسته قبل مصرف میشود. اگر زمان شروع بعد از روز پنجم بود تا مدت 10 روز از یک روش جلوگیری دیگر مثل کاندوم استفاده نمائید.

نکات قابل توجه در مصرف قرص مارلون

1. تداخل با داروهای ریفامپین٬ گریزوفولوین٬ باربیتورات ها٬ داروهای ضد ویروس مثل ریتوناویر
2. با فراموشی یک یا دو قرص نیازی به مصرف قرص اضاقه نیست
3. در صورت قطع پریود بعد از دوماه به پزشک مراجعه کنید
4. اگر مصرف 3 قرص مارولون فراموش شود به محض یاد آوری دوز آخر آن را مصرف نمائید اما از یک روش کنتراسپتیو استفاده کنید
5. در صورت استفراغ بعد 2 ساعت از مصرف دارو به محض احساس بهبود آن را مصرف نمائید

گروه چهارم قرصهای ضد بارداری : بلارا (belara) یا چاریوا (chariva)

این دو قرص مشتق شده از پروژسترون طبیعی هستند و ترکیبات مشابه دارند.

9- بلارا

هر بسته بلارا حاوی 21 قرص می باشد. مصرف بلارا، را باید از روز اول سیکل آغاز کرد. در صورتیکه در دوره های قبل، نوع دیگر ضد بارداری را دریافت کرده اید. می توانید مصرف قرص جلوگیری از بارداری بلارا را آغاز کنید.

10- چاریوا

نحوه مصرف مشابه قرص بلارا است

نکات قابل توجه در مصرف این قرص ها

• عدم مصرف در 6 ماهه اول شیردهی بدلیل قطع شیر
• تداخل با آنتی بیوتیک هایی مانند آمپی سیلین، تتراسیکلین
• مصرف قرص باید منظم و در هر 24 ساعت باشد
• 4 – 2 روز پس از مصرف آخرین قرص بلارا، خونریزی اتفاق می افتد. پس از 7 روز، مصرف قرص را باید ادامه داد

گروه پنجم قرص های ضد بارداری:

11- قرص تری فازیک

قرص بصورت بسته 21 عددی است. روز اول قاعدگی شروع به مصرف می کنید، سپس 7 روز توقف و بعد شروع مجدد در روز هشتم است. تاثیرات جلوگیری یک هفته بعد از مصرف بروز میکنه ، این یک هفته از روش دیگری استفاده کنید.

گروه ششم قرص های ضد بارداری :

این داروها ترکیب مشابه دارند و حاوی استروژن و پروژستین هستند و در واقع ضد آندروژن و ضد بارداری هستند. مصرف این قرص ها در بارداری در رده X قرار دارد.

12- دیان یا سیپروترون کامپاند

از روز پنجم قاعدگی روزانه یک قرص به مدت 21 روز مصرف می‌شود. سپس، به مدت یک هفته مصرف دارو قطع، و بعد از آن، دوباره همین برنامه مصرف دنبال می‌شود. در صورت بروز وقفه در قاعدگی، ابتدا باید احتمال بارداری را رد کرد و سپس دوره بعدی درمان را شروع نمود.

** قرص های کلایرت ، اتیسترون و دافنه در این گروه قرار دارند و نحوه مصرف مشابه قرص دیان است

سوال های رایج درباره قرص های ضدحاملگی و نحوه مصرف آنها

1- آیا مصرف قرصهای کنترل بارداری در حین شیردهی مجاز است؟

استفاده از قرصهای کنترل بارداری هنگام شیردهی با کاهش تولید شیر، کاهش وزن نوزاد و کاهش میزان نیتروژن و پروتئین شیر همراه است. استفاده از یک محصول پروژسترون در طول شیردهی توصیه می شود. کالج آمریکایی زنان و زایمان تاخیر مصرف داروهای ضد بارداری استروژن و پروژستین را تا 6 ماه پس از بارداری توصیه می کند.

2- قرص های ضدبارداری چگونه بسته بندی می شوند؟

قرص های ضدبارداری منظم 21 یا 28 روزه است. قرص بیست و یک روز حاوی 21 قرص فعال است. قرص های 28 روزه حاوی 21 قرص فعال و 7 قرص غیر فعال (پلاسبو) است. بسته های قرص با روزهای هفته مشخص می شود تا هر روز یک قرص مصرف کنید. هفت قرص غیرفعال در بسته قرص 28 روزه اضافه شده است که به شما یادآوری می شود که یک بسته قرص جدید پس از 28 روز شروع کنید.

برخی قرص های جدیدتر فقط 2 قرص غیر فعال دارند.

بسته بندی فصلی طولانی مدت حاوی 84 قرص صورتی فعال و هفت قرص بی ضرر سفید است.

3- چگونه قرصهای ضد بارداری را شروع کنم؟

وقتی قرصهای کنترل قاعدگی را آغاز می کنید از پزشک خود سوال کنید. دوره بعدی شما حدود 25 روز پس از شروع بسته قرص شروع خواهد شد. بهتر است قرص ها را در یک زمان در روز مصرف کنید. می توانید قرص ها را هر زمانی در طول روز مصرف کنید، اما مصرف آن قبل از صبحانه و یا در زمان خواب باعث می شود آن را راحت تر به یاد آورید.

4- چه زمانی یک قرص دیگر ضد بارداری را شروع کنم؟

هر یک از بسته های قرص جدید را در همان روز هفته که قرص را آغاز کردید، شروع کنید. اگر بسته قرص 21 روزه دارید، بسته قرص جدید را هفت روز پس از به پایان رساندن بسته قرص قدیمی شروع کنید. اگر بسته قرص 28 روزه دارید، پس از مصرف قرص آخر بسته قدیمی، بسته جدید را آغاز کنید.

5- چگونه قرص های ضد بارداری عمل می کند؟

قرص های ضد بارداری معمولا ماه اول عمل می کنند. برای حفظ ایمنی، پزشکان در طی ماه اول استفاده از فرم دیگری از قرص بارداری، مانند کاندوم را توصیه می کنند. پس از ماه اول، فقط می توانید بر روی قرص ضد بارداری تکیه کنید.

6- آیا قرص های ضد بارداری را می توان در هوای گرم و یا سرد نگهداری کرد؟

همه قرصهای ضد بارداری خوراکی را باید بین 15 و 30 درجه سانتی گراد نگهداری کرد.

7- آیا برای قرصهای ضد بارداری نیاز به نسخه دارم؟

بله. برای قرص های کنترل بارداری خوراکی نیاز به تجویز پزشک دارید.

8- آیا می توانید مصرف قرص را در هر زمان ماه شروع کنید؟

می توانید قرصها را در هر زمان در طول چرخه شروع کنید. هنگامی که یک قرص ترکیبی را – استروژن و پروژستین – ظرف پنج روز پس از شروع دوره قاعدگی مصرف می کنید، بلافاصله از بارداری محافظت می شود.

9- آیا می توانید قرص های ضد بارداری را قبل از شروع پریودی شروع کنید؟

اول، به نوع قرص توجه کنید. … اگر اولین قرص خود را در عرض پنج روز اول از پریودی مصرف می کنید، بلافاصله بدن محافظت می شود. با این حال، اگر می خواهید زودتر شروع کنید و پریودی شما تا چند هفته دیگر شروع نمی شود، هنوز هم می توانید مصرف قرص ها را آغاز کنید، اما بلافاصله بدن محافظت نمی شود.

10- آیا در حین مصرف قرص ضد بارداری امکان بارداری وجود دارد؟

قرص های ضدبارداری بیش از 99٪ به جلوگیری از بارداری می پردازند. این بدان معنی است که کمتر از یک زن در 100 نفر که قرص ضدبارداری مصرف می کند، در یک سال باردار می شود.

11- آیا قرص ضدبارداری می تواند سینه های شما را بزرگتر کند؟

هورمون های قرص های ضدبارداری تغییراتی در سینه شما ایجاد می کند. … در بیشتر موارد، هر گونه تغییر در اندازه سینه، نتیجه ریزش مایع یا افزایش موقت وزن ناشی از افزایش هورمون است. بعضی از زنان ممکن است تغییر اندازه در سایز سینه را در هنگام مصرف قرص های فعال تجربه کنند.

12- آیا می توانید یک دوره پریودی را با مصرف قرص حذف کنید؟

مصرف قرص های ضد بارداری یک راه موثر برای جلوگیری از بارداری و درمان بسیاری از مشکلات است. از آنجا که قرص با معرفی هورمون های مختلف به سیستم شما کار می کند، می تواند چرخه قاعدگی شما را تحت تاثیر قرار دهد. برخی از زنان ممکن است خونریزی کندتر داشته باشند، و برخی دیگر ممکن است پریود نشوند.

13- آیا در حین مصرف قرص ضدبارداری پریود می شوید؟

در حین استفاده از قرصهای کنترل بارداری، پریودی شما قطع می شود. این مسئله طبیعی است. اگر یک دوره را از دست بدهید و هیچ قرصی را فراموش نکنید، همه چیز خوب است. فقط بسته جدید قرص را در زمان معمول شروع کنید.

14- آیا در صورت فراموش کردن یک روز قرص ضدبارداری امکان بارداری وجود دارد؟

اگر یک قرص را فراموش کنید یا یک روز در شروع بسته جدید تاخیر داشته باشید، هنوز در برابر بارداری محافظت می شوید. شما نیازی به استفاده از دیگر روش های پیشگیری از بارداری اضافی ندارید. … قرصی را که فراموش نکردید بلافاصله بخورید (حتی اگر این بدین معنی باشد که دو قرص را در یک روز مصرف کنید)، بقیه بسته را طبق معمول ادامه دهید.

15- آیا در صورتی که 7 روز قرص مصرف نکنید باردار می شوید؟

در این زمان خانم هنوز از بارداری محافظت می شود.

16- پس از شروع مصرف قرص چه مدت طول می کشد تا قرص تاثیر بگذارد؟

بستگی به زمان شروع به مصرف دارد. شما می توانید قرص را هر زمانی شروع کنید، اما باید 7 روز اول از یک روش کنترل دیگر (مثل کاندوم) نیز استفاده کنید. اگر قرصهای ترکیبی را ظرف 5 روز پس از شروع پریودی شروع کنید، از بارداری محافظت خواهید شد.

17- آیا قرص های ضدبارداری مانع از تشکیل آکنه می شوند؟

مقدار زیاد آندروژن سبب تشکیل آکنه می شود. مصرف قرص های ضد بارداری حاوی استروژن و پروژسترون باعث کاهش میزان اندروژن ها در بدن شما می شود. این مسئله باعث کم شدن چربی و آکنه می شود.

18- کدام قرص ضدبارداری پریودی شما را متوقف می کند؟

Lybrel یک قرص ضد بارداری بدون پریودی است. این اولین قرص ضد بارداری با دوز پایین است که به مدت 365 روز مصرف می شود. Seasonale دارای 12 هفته قرص استروژن / پروژستین و به دنبال آن 7 روز قرص های بدون هورمون است که به معنی 4 دوره پریودی در سال است.

19- آیا باید قرص را در زمان مشابه در روز مصرف کنید؟

مصرف قرص های ترکیبی ضد بارداری در زمان یکسان مهم نیست. اما مصرف آن ها در یک زمان ثابت باعث می شود به عادت تبدیل شود و قرص را فراموش نکنند. اما تا زمانی که قرص به صورت روزانه مصرف شود، از بارداری جلوگیری می کند.

20-قرصهای خوراکی جلوگیری از بارداری چیست؟

روشهای متداول و مطمئن پیشگیری از حاملگی است که بوسیله پزشک یا کارکنان بهداشتی درمانی تعلیم دیده تجویز می شود. قرص های ضدبارداری خوراکی ترکیبی حاوی دو هورمون ساختگی استروژن و پروژسترون است که مشابه هورمونهای طبیعی عمل کرده و سبب ایجاد سیکل منظم قاعدگی می شوند.

قرصهایی که از ترکیب دو هورمون تشکیل شده اند، معروف به قرصهای ضدبارداری یا جلوگیری از بارداری هستند. در حالیکه قرصهای هورمونی دیگری نیز برای جلوگیری از بارداری وجود دارند که مثلا فقط هورمون ساختگی پروژسترون (پروژستین) را دارند و برای پیشگیری از حاملگی در دوران شیردهی مصرف می شوند.

21-چگونه از بارداری جلوگیری می کنند؟

هورمونهای استروژن و پروژسترون موجود در این قرصها با تاثیر بر تخمدانها، مانع از تخمک گذاری در سیکل ماهانه شده و از بروز حاملگی جلوگیری می کنند.

در ضمن پروژسترون موجود در قرص با تاثیر بر ترشحات دهانه رحم، رسیدن اسپرم به تخمک را دچار مشکل کرده و با نازک کردن جداره داخلی رحم مانع جایگزینی مناسب تخم لقاح یافته (اگر اتفاق بیافتد) می شود.

22-آیا در دوران شیردهی می توان از این قرصها استفاده کرد؟

بعضی از مطالعات نشان داده است که مصرف استروژن موجود در قرص های ضدبارداری ترکیبی بر مقدار و کیفیت شیر تولید شده در پستان مادر موثر است. بنابراین مصرف این قبیل قرصها بخصوص در 6 ماه اول پس از زایمان توصیه نمی شود.

اگر شما تمایل دارید که پس از زایمان با استفاده از قرصهای خوراکی از بارداری جلوگیری نمائید، می توانید از قرصهایی که فقط پروژسترون دارند یا minipil معروف به قرصهای جلوگیری در دوران شیردهی استفاده کنید. مصرف مینی پیل را می توانید 6 هفته پس از زایمان آغاز کنید و یا زودتر اگر به هیچوجه به نوزاد خود شیر نمی دهید.

23-چقدر در پیشگیری از حاملگی موثرند؟

در صورت مصرف صحیح و مرتب قرصها، میزان اثر بخشی آن در پیشگیری از حاملگی 99.7 تا 99.9 درصد است. به این معنا که فقط 1 تا 3 نفر از هر 1000 خانمی که از قرص استفاده می کنند، ممکن است در طول یک سال مصرف قرص باردار شوند.

با این حال میزان اثر بخشی بشدت وابسته به نحوه مصرف است. اگر قرصها بطور نادرست مصرف شوند – مثلا شروع مصرف قرص همراه با یک روش مطمئن دیگر نباشد یا در طول یک دوره چند بار فراموش شود- احتمال بروز حاملگی افزایش می یابد، در واقع اشتباهات بیشتر، به معنای احتمال وقوع بارداری بیشتر است. بنابراین استفاده از این روش برای افرادی مناسب است که طبق دستور و بطور منظم از آن استفاده می کنند.

بعلاوه استفاده از این روش، محافظتی در برابر بیماریهای مقاربتی ایجاد نمی کند.

24-در صورت مصرف این قرصها، اگر تصمیم به بارداری گرفتم چه باید بکنم؟

بهتر است یک ماه پیش از قطع قرص، مصرف فولیک اسید را آغاز کنید و برای معاینات پیش از بارداری به پزشک خود مراجعه نمائید.

هر زمان که برای اقدام به باردار شدن آماده بودید، لازم نیست یک بسته قرص را تمام کنید. هر زمان که مصرف آنرا متوقف کنید، چه بسته قرص شما تما شده باشد یا خیر، چند روز تا حداکثر یک هفته بعد خونریزی خواهید داشت. در بسیاری از خانمها باروری به محض قطع قرص باز می گردد و در برخی یک تا چند ماه طول می کشد تا تخمک گذاری منظم اتفاق بیافتد.

بعضی از پزشکان توصیه می کنند که بهتر است تا زمانیکه دو سیکل قاعدگی منظم داشته باشید از یک روش دیگر (مانند روش طبیعی یا کاندوم) برای جلوگیری از بارداری استفاده کنید؛ به این دلیل که اگر در حین قاعدگی های نامنظم حامله شوید در تعیین سن دقیق بارداری و تخمین موعد زایمان دچار مشکل خواهید شد. با این حال نگران نباشید اگر این اتفاق افتاد با انجام سونوگرافی در هفته های اول بارداری می توان با دقت زیادی زمان زایمان را مشخص کرد.

25-آیا استفاده از آن مزایایی برای سلامتی دارد؟

بله. اگر چه کم است اما بخصوص در خانمهای سالم غیر سیگاری این مزایا به عوارض احتمالی مصرف قرص برتری دارد.

** در بسیاری از خانمهایی که از این قرص ها استفاده می کنند دردها و مشکلات ناشی از عادات ماهیانه کاهش می یابد. دوره های قاعدگی منظم می شود و مدت زمان خونریزی و مقدار آن کاهش می یابد و در نتیجه کم خونی فقر آهن در این افراد کمتر دیده می شود. بعلاوه فشارهای عصبی قبل از قاعدگی از جمله سردرد و تحریک پذیری عصبی از بین می رود.

** از آنجا که موجب مهار تخمک گذاری می شود در پیشگیری از حاملگی بسیار موثر است و به همین نسبت خطر بروز بارداری خارج رحمی را کاهش می دهد.

** مصرف آن آسان است. در فعالیت جنسی دخالتی ندارد.

** قابل برگشت است، یعنی با قطع آن بلافاصله امکان حامله شدن وجود دارد.

** خطر عفونت و التهاب لگن با مصرف قرص کاهش می یابد.

** در درمان و تشکیل مجدد برخی از کیستهای تخمدان موثر است.

** خطر سرطان رحم و تخمدان بطور قابل توجهی کاهش می یابد و این اثر تا حدود 20 سال پس از قطع مصرف قرص هم ادامه می یابد.

** در خانمهای مبتلا به اندومتریوز، در صورت مصرف قرص دردهای لگنی و مشکلات ناشی از بیماری کاهش می یابد. التبه مصرف قرص اندومتریوز را درمان نمی کند اما می تواند از پیشرفت بیماری جلوگیری کند.

** احتمال بروز بیماریهای خوش خیم پستان مانند کیست را کاهش می دهد.

** موجب افزایش تراکم استخوانی می شود. مصرف قرص در خانمهایی که نزدیک به سنین یائسگی هستند، شدت و دفعات گرگرفتگی را کم کرده و احتمال بروز پوکی استخوان را بعد از یائسگی کاهش می دهد.

** می تواند سبب از بین رفتن آکنه های پوستی شود. در خانمهایی که دچار افزایش موهای صورت و بدن باشند ممکن است وضعیت را تا حدی بهبود بخشد.

26-آیا انواع مختلفی از این قرصها وجود دارد؟

بله. انواع مختلفی وجود دارد که بسته به میزان و ترکیب هورمونهای استروژن و پروژسترون نامهای مختلفی دارند. انواع LD مقدار استروژن کمتری دارند و بطور رایجتری مصرف می شوند در حالیکه مقدار استروژن در نوع HD بیشتر است و در صورت نامناسب بودن قرص LD توسط پزشک تجویز می شود. مقدار هورمون در قرصهای تری فازیک در سه دوره زمانی متفاوت است. قرص سیپروترون کامپاوند (با نام تجاری دیان) هم وجود دارد که در مواردی توسط پزشک تجویز می شود.

27-چگونه می توان این قرصها را تهیه کرد؟

می توان این قرصها را از داروخانه بدون نیاز به نسخه پزشک خریداری کرد. مراکز بهداشتی و درمانی در سراسر کشور این قرصها را بطور رایگان در اختیار خانوارهای دارای پرونده بهداشتی قرار می دهند. با این حال شروع مصرف این روش بعنوان یک روش پیشگیری از بارداری باید با معاینه و بررسی از طرف پزشک یا ماما باشد تا فرد ممنوعیتی در مصرف آن نداشته و خطرات احتمالی برای وی در نظر گرفته شود.

28-از چه زمانی می توانم مصرف قرص را شروع کنم و آیا لازم است در آغاز مصرف از یک روش دیگر نیز استفاده کنم؟

اگر بتازگی زایمان کرده اید و نباید یا نمی توانید شیردهی از سینه را انجام دهید: باید سه تا چهار هفته پس از زایمان از مصرف قرص خودداری کنید زیرا استروژن موجود در این قرصها احتمال لخته شدن خون را افزایش می دهد و می تواند مشکلاتی ایجاد نماید. اگر برای شروع مصرف قرص عجله ای ندارید و از نظر جنسی فعال شده اید لازم است از یک روش جلوگیری از بارداری مطمئن دیگر استفاده کنید. به یاد داشته باشید که در صورت عدم شیردهی، حدود یک ماه پس از زایمان ممکن است تخمک گذاری رخ دهد. بنابراین لازم است که از یک روش مطمئن دیگر استفاده کنید. در عین حال برای شروع مصرف قرص باید از عدم بارداری اطمینان داشته باشید و یک روش این است که صبر کنید تا پریود شوید. اولین قاعدگی در مادران غیرشیرده معمولا 8 هفته پس از زایمان رخ می دهد. اما اگر در این فاصله از یک روش مطمئن دیگر استفاده کرده اید نیازی نیست که منتظر وقوع عادات ماهانه برای شروع قرص باشید.

اگر قاعده می شوید، اول باید مطمئن شوید که باردار نیستید. بنابراین باید مصرف قرص را پس از خونریزی پریود شروع کنید. دو روش برای این کار وجود دارد. روش “شروع از روز اول” که طی 24 ساعت اول پس از خونریزی مصرف قرص را آغاز می کنید و در این روش نیازی به استفاده از یک روش مطمئن برای جلوگیری از حاملگی ندارید. روش دیگر “شروع از جمعه” است، بدین ترتیب که هر زمان در طول هفته که خونریزی شما شروع شود تا جمعه صبر کنید و اولین قرص را در جمعه بخورید. این روش برای سهولت استفاده و جلوگیری از اشتباهات احتمالی در شروع کردن بسته های آینده روش مناسبی است. در این روش نیاز دارید که یک روش مطمئن جلوگیری را (مانند کاندوم) در ماه اول به همراه استفاده از قرص بکار برید.

اگر تاکنون از نظر جنسی فعال نبودید و یا کاملا از عدم بارداری خود مطمئن هستید ممکن است از روش “شروع سریع” استفاده کنید. به این ترتیب که در هر زمان از سیکل قاعدگی که هستید اولین قرص جلوگیری را بخورید و البته باید در اولین سیکل شروع قرص از یک روش جلوگیری دیگر استفاده کنید. چون تاثیر قرص بلافاصله بعد از شروع نخواهد بود.

29-روش مصرف این قرصها دقیقا چگونه است؟

این قرصها معمولا در بسته های 21 عددی یا 28 عددی موجود هستند. در استفاده از بسته های 28 عددی بطور پیوسته و منظم بعد از اتمام یک بسته باید بسته دیگر را شروع کرد. اما در بسته های 21 عددی پس از اتمام یک بسته باید بسته بعدی را 7 روز بعد، شروع کرد. بعنوان مثال اگر اولین بسته قرص را از روز جمعه آغاز کرده اید، پس از اتمام یک بسته از جمعه بعد بسته جدید را شروع می کنید.

معمولا بعد از 3 تا 5 روز خونریزی پریود شروع می شود و شروع بسته بعدی ارتباطی با اتمام خونریزی ندارد.

قرص نبایستی به صورت ناپیوسته، مثلا یک ماه در میان و یا دو ماه در میان و یا چند روز در میان، مصرف شود. حتی اگر فرد از نظر جنسی فعال نباشد، در صورتیکه این روش را برای جلوگیری از بارداری انتخاب کرده است، باید آنرا بطور منظم مصرف کند.

باید در اولین سیکل همراه با مصرف قرص ضد بارداری، از یک روش دیگر جلوگیری نیز استفاده شود.

برای مصرف قرص LD محدودیت سنی وجود ندارد و می توان آن را تا سن 45 سالگی و حتی بیشتر، تحت نظارت و کنترل ادامه داد. لیکن در مواردی نظیر فشار خون کنترل نشده و مصرف سیگار و غیره توصیه می شود که مصرف قرص به سن کمتر از 35 سال محدود گردد و در سنین بالاتر، افراد باید پس از مشاوره،‌ از روشهای دیگری استفاده کنند.

از آنجا که مصرف قرص از انتقال بیماریهای مقاربتی جلوگیری نمی کند، در صورتیکه همسر یا شریک جنسی شما با فرد یا افراد دیگری در ارتباط است یا اعتیاد تزریقی دارد، حتما از کاندوم برای جلوگیری از ابتلا به این دسته از بیماریها استفاده کنید.

در مدتی که قرص مصرف می شود، حجم خون قاعدگی به نسبت قبل از مصرف، کاهش می یابد که در صورت کم شدن بیش از حد و لکه بینی یک روز در میان و یا قطع کامل، باید به پزشک مراجعه کرد.

30-اگر خوردن قرص را فراموش کنم…؟

احتمال وقوع بارداری در صورت فراموش کردن مصرف قرصهای ترکیبی، بستگی به این دارد که چه تعداد از قرصهای یک بسته را فراموش کرده اید و در چه زمانی از سیکل قاعدگی هستید. بنابراین بهترین راه این است که در صورت بروز چنین مشکلی با پزشک یا مامای خود تماس بگیرید. با این حال موارد کلی زیر ممکن است به شما کمک کند:

** اگر شما آغاز بسته جدید را فراموش کرده اید، بهتر است طبق روال روزانه یک عدد را هر چه زودتر شروع کنید و از یک روش مطمئن دیگر جلوگیری از بارداری استفاده کنید.

** در صورتی که خوردن قرص یک شب فراموش شود،‌ بایستی تا دو شب متوالی هر شب دو قرص خورده شود و تا آخر بسته، همزمان از روش جلوگیری دیگری (مثل کاندوم) هم استفاده شود.

** در صورتی که خوردن قرص دو شب فراموش شود، بایستی تا دو شب متوالی هر شب دو قرص خورده شود و تا آخر بسته، همزمان از روش جلوگیری دیگری (مثل کاندوم) هم استفاده شود.

** در صورتی که خوردن قرص 3 شب متوالی یا بیشتر فراموش شود، بایستی از خوردن بقیه قرصها خودداری شود و تا شروع خونریزی و آغاز دوره قاعدگی جدید از روش جلوگیری دیگری استفاده شود. سپس از روز پنجم قاعدگی، بسته جدید آغاز شود.

31-اگر پس از خوردن قرص، استفراغ کنم یا دچار اسهال شوم، چه باید بکنم؟

اگر استفراغ دو ساعت یا دیرتر پس از خوردن قرص های ضدبارداری اتفاق بیافتد، مشکلی وجود نخواهد داشت. اما اگر زودتر باشد یا تکرار شود، مانند این است که شما قرصی نخورده اید و باید مانند قرص فراموش شده عمل کنید.

اگر دچار اسهالی باشید که بیش از 24 ساعت طول بکشد نیز باید مانند قرص فراموش شده عمل کنید.

31-آیا استفاده از بعضی داروها، مصرف قرصهای ضدبارداری را بی اثر می کند؟

بله. بعضی از داروهای گیاهی و شیمیایی می توانند اثربخشی قرص های ضدبارداری را کاهش می دهند و برعکس. برخی از این داروها عبارتند از ریفامپین (نوعی آنتی بیوتیک)، گریزوفولوین (داروی ضد قارچ خوراکی)، باربیتوراتها و برخی از داروهای ضد صرع و داروی گیاهی هایپریکوم پرفوراتوم.

بنابراین بهتر است در صورت استفاده درازمدت از یک داروی خاص، آنرا با پزشک یا مامای خود در میان بگذارید و در صورتیکه از قرص های ضدبارداری استفاده می کنید آنرا به اطلاع پزشک معالج خود که برای بیماری دیگری به وی مراجعه کرده اید، برسانید.

32-اگر در آخرین هفته سیکل قاعدگی، پریود نشوم چه باید بکنم؟

معمولا خونریزی دو یا سه روز و نهایتا 5 روز بعد از مصرف آخرین قرص یک بسته اتفاق می افتد. افرادی که از قرصهای هورمونی استفاده می کنند معمولا پریود کوتاهتر با خونریزی کمتری دارند و ممکن است در بعضی مواقع فقط لکه بینی مختصری در یک روز داشته باشند. حتی ممکن است در یک دوره پریود نشوند. اگر برای شما چنین اتفاقی افتاد در صورتیکه از مصرف صحیح و به موقع تمام قرصهای یک بسته مطمئن هستید، نگران نشوید و بسته بعدی را با فاصله مناسب شروع کنید. اگر شک به بارداری برایتان وجود دارد می توانید برای اطمینان به پزشک یا مامای خود اطلاع دهید و یا از تست حاملگی خانگی یا آزمایش خون استفاده کنید.

33-آیا مناسب است که گاهی در مصرف قرص، وقفه ایجاد کنم؟

دلیل پزشکی قاطعی برای اینکه شما بعد از مدتی استفاده از قرص جلوگیری آنرا قطع کنید و سپس مجددا مصرف آنرا شروع کنید وجود ندارد. مضافا اینکه شما در این مدت باید از روش دیگری استفاده کنید و در اولین سیکل مصرف قرص نیز باید آن روش را ادامه دهید.

طول مدت مصرف قرصهای خوراکی پیشگیری از حاملگی در زنانی که سالم هستند، ممکن است چند سال ادامه پیدا کند و ترک دوره ای آنها توصیه نمی شود.

34-عوارض جانبی قرص های ضدبارداری چیست؟

قرصهای پیشگیری از بارداری که امروزه تولید و توزیع می شوند نسبت به انواع قدیمی تر، عوارض کمتری دارند زیرا مقدار هورمون موجود در آنها به اندازه لازم کم شده است. با این حال برخی از عوارض جانبی آنها در حین مصرف عبارتند از:

· گاهی خونریزی یا لکه بینی همزمان با مصرف قرص در طول سیکل قاعدگی و بین دو پریود ادامه دارد. وجود لکه بینی همزمان با مصرف مرتب قرص،‌به مدت 2 تا 3 ماه اهمیتی ندارد. در صورت تداوم بیشتر باید به پزشک مراجعه کرد. در برخی مواقع این مشکل با جایگزین کردن قرصهای HD به جای LD برطرف می شود.

· علائمی مانند تهوع، استفراغ و سردرد همراه با مصرف قرص بتدریج پس از 2 تا 3 ماهم برطرف می شود. برای پیشگیری از این عارضه بهتر است قرصها را همراه با غذا یا پس از شام و قبل از خواب مصرفکرد. در صورت تداوم علائم تهوع و استفراغ می توان همراه با قرصهای پیشگیری، از قرصهای ویتامین B6 به مدت محدود استفاده کرد.

· تورم و دردناک بودن پستانها، افزایش اشتها، نفخ، تغییر وزن، تغییر در تمایلات جنسی و تغییرات خلقی نیز ممکن است بوجود آید. اکثر این عوارض پس از چند ماه مصرف از بین می روند، با این حال گاهی استفاده از همان قرص از یک مارک دیگر ممکن است کمک کننده باشد.

· در برخی خانمهایی که از لنز داخل چشمی برای رفع عیوب انکساری استفاده می کنند، احساس ناخوشایند ناشی از خشک شدن چشمها بروز می کند که در اینصورت می توانند با توصیه چشم پزشک از اشک مصنوعی استفاده نمایند.

· گاهی مصرف قرصهای ضدبارداری موجب ایجاد لکه های پوستی روی صورت می شود که به ماسک حاملگی معروف است و معمولا در بارداری و بعلت وجود مقادیری زیاد استروژن در بدن پدید می آید. می توان با محافظت پوست در برابر اشعه و آفتاب احتمال بروز این وضعیت را کاهش داد، اما اگر شما دچار این عارضه شده اید بهتر است با مشاوره با پزشک یا مامای خود، از این به بعد از قرصهای حاوی پروژسترون استفاده کنید یا کلا یک روش دیگر را برای جلوگیری از بارداری انتخاب نمائید. زیرا تداوم مصرف استروژن ممکن است موجب تیره شدن یا وسعت ضایعه پوستی شود.

35-آیا مصرف آن مخاطراتی دارد و عوارض درازمدت استفاده از آن چه می تواند باشد؟

فشار خون در افرای که از قرصهای هورمونی استفاده می کنند ممکن است قدری افزایش یابد. این افزایش فشار خون در افراد مسن بیشتر است، لذا تجویز قرصها از 35 سالگی به بالا بااحتیاط صورت می گیرد. ازدیاد مختصر فشار خون بدون علامت بوده و قابل تحمل است، ولی احتمال دارد در ادامه مصرف قرص، با علائمی چون سردرد، خستگی، عصبانیت، بی خوابی، طپش قلب و خونریزی از بینی نمایان شود.
در خانمهای سیگاری، مصرف قرص می تواند خطر وقوع سکته قلبی را افزایش دهد. این احتمال در افرادی که عوامل خطر ساز دیگری از قبیل فشارخون بالا یا چاقی را نیز دارند بیشتر می شود.

مصرف قرصهای ضد بارداری ممکنست احتمال ایجاد لخته های خونی را در برخی از افرادافزایشدهد. از اینرو خطر بروز عوارضی چون ترومبوز و آمبولی ریوی افزایش می یابد اما احتمال آن بسیار کم است.

در نتایج مطالعات شواهد قطعی دال بر افزایش بروز سرطان پستان، تخمدان، رحم، گردن رحم و مهبل مشاهده نشده است. لذا قرصها بطور کلی سرطان زا نیستند.

مصرف قرص در زن سالم به هیچ وجه موجب پیدایش بیماری قند در هنگام مصرف یا پس از قطع قرص نمی شود، ولی ممکن است در زنان مبتلا به بیماری قند موجب تشدید بیماری شود.

اثرات سوء حاملگی در زن مبتلا به بیماری قندبمراتب شدیدتر و خطرناکتر از قرصها است.

36-چه کسانی نباید از این قرصها استفاده کنند؟

احتمالا پزشک یا مامای شما هنگام انتخاب روش جلوگیری از بارداری سوالاتی را در زمینه عادات، وضعیت سلامت، سابقه پزشکی شما و خانواده تان می پرسد تا مطمئن شود انتخاب این روش برای شما مناسب و بدون خطر است. بطور کلی شما نباید از قرص های ضدبارداری استفاده کنید اگر:

** دچار یکی از انواع اختلالات انعقادی بوده یا سابقه ای از ترمبوز و آمبولی ریوی داشته باشید.

** مبتلا به فشار خون بالا باشید یا سایر عوامل خطر ساز برای بیماریهای قلبی و عروقی در شما وجود داشته باشد.

** مبتلا به هپاتیت فعال یا سایر بیماریهای کبدی باشید.

** بطور یقین یا احتمالی مبتلا به یکی از انواع سرطانهای حساس به هورمون، مانند سرطان پستان، باشید.

** خونریزی نامشخص رحمی داشته باشید.

** دچار سردردهای میگرنی باشید (بخصوص انواعی که همراه با علائم قبل از شروع سردرد است) یا بیش از 35 سال داشته باشید و یا سیگار بکشید.

** بیش از 20 سال مبتلا به دیابت باشید یا دچار یکی از عوارض دیابت شده باشید.

** مبتلا به بیماریهای کیسه صفرا باشید یا سابقه یرقان ناشی از انسداد مجاری صفراوی را داشته باشید.

** در یک یا دو ماه آینده نیاز به بستری شدن پیدا کنید.

** سیگاری و بالای 35 ساله باشید یا اگر بالای 40 سال داشته باشید که در اینصورت قرص خوراکی پیشگیری از حاملگی باید با احتیاط و پس از معاینه و بررسی های کامل تجویز شود.

** اگر در حین مصرف قرصهای خوراکی پیشگیری از حاملگی،‌ ترشح شیر پیدا شود باید از روشهای دیگرپیشگیری از حاملگی استفاده کنید و اگر ترشح شیر ادامه یابد و بخصوص اگر اختلالاتبعدی در عادت ماهانه پیدا شود، باید برای انجام یک معاینه کلی به پزشک مراجعه نمایید.

37-چه علائمی نشان می دهد که مشکل پزشکی ناشی از مصرف قرص ضدبارداری ایجاد شده است؟

در صورت بروز هر یک از علائم زیر فورا با پزشک خود تماس بگیرید:

** درد شدید در قفسه سینه

** تنگی نفس

** سرفه همراه با خلط خونی

** درد شدید شکمی

** تورم در یک پا، یا درد شدید در ساق یا ران

** سردرد میگرنی یا سردرد از هر نوعی که با شروع مصرف قرص تشدید شده باشد.

** هر نشانه ای از اختلالات عصبی مانند اختلال بینایی (دو بینی، تاری دید، کوری گذرا یا دیدن نقاط نورانی در میدان دید)، اختلال تکلم، بی حسی یا ضعف در نیمی از بدن.

** قرمزی شدید پوست، یرقان یا زردی پوست، خارش در کل بدن، وجود توده ای در پستان، افسردگی یا تموج در خلق و خو و نهایتا زمانی که حدس مس زنید باردار شده اید.